Je krijgt van de bureauredacteur van een uitgeverij de vraag of je een manuscript wilt persklaarmaken. Of er klopt een zelfstandig auteur bij je aan met diezelfde vraag. Leuk! Maar hoe weet je of een manuscript daar daadwerkelijk klaar voor is?
Terminologie
Bij een professioneel maakproces van een boek is de persklaarmaakronde de tweede, grote redactieronde van een manuscript, waarbij de aandacht specifiek uitgaat naar de (opbouw van de) tekst. Een persklaarmaker houdt zich bezig met intensieve eindredactie van een manuscript. Als persklaarmaker breng je in Word tekstuele wijzigingen aan op het gebied van inhoud, structuur, alinea-indeling, stijl, spelling en grammatica. In dit artikel lees je meer over wat een persklaarmaker tekstueel precies doet, en zie je er ook voorbeelden van.
In de eerste redactieronde wordt het manuscript door een redacteur geredigeerd op hoofdlijnen. Plot, personages en de spanningsboog worden onder de loep genomen. Een corrector werkt aan de derde en laatste redactieronde van een boek, door de opgemaakte zetproef nauwkeurig na te lopen.
Zo weet je dat een manuscript gereed is voor persklaarmaken:
Het verhaal staat als een huis
Dat wil zeggen: het fundament van het verhaal zit goed in elkaar. De plot is stevig, de structuur past, het tempo klopt. Want als persklaarmaker ga je daar niet meer aan sleutelen – dat is niet jouw taak, niet het redactieniveau waarop je naar de tekst kijkt.
Zijn er nog grote problemen aanwezig in de plot? Scènes die nergens toe leiden, verhaallijnen die niet bijeenkomen, geen urgent conflict of personages zonder intrinsiek doel… dan heeft het manuscript eerst redactie nodig, voordat het persklaargemaakt kan worden.
De personages zijn uitgediept
De lezer begrijpt wie de personages zijn, wat ze willen, waarom ze bepaalde keuzes maken. De personages hoeven niet perfect te zijn – integendeel, gebreken maken personages interessant – maar wel geloofwaardig en menselijk.
Wanneer personages nog van bordkarton zijn, nog niet goed uit de verf komen, of inconsistent handelen zonder dat daar een reden voor is, dan is het te vroeg om het manuscript persklaar te maken. Ook dan is er eerst een redactie- en herschrijfronde nodig.
De auteur weet zeker dat-ie niet meer gaat herschrijven
Een manuscript is gereed voor persklaarmaken wanneer de auteur klaar is met herschrijven op macroniveau, en dus zelf ook tevreden is met wat er op dit moment op papier staat en hoe het verhaal in elkaar zit. Er mogen na jouw persklaarmaakronde uiteraard nog kleine aanpassingen worden gedaan – een zin herformuleren, een alinea verplaatsen – maar er worden geen hoofdstukken meer omgegooid of geschrapt.
Wanneer een auteur nog twijfelt of bepaalde scènes erin moeten blijven, of nog hele stukken wil herschrijven, of overweegt om een personage te schrappen, dan is het manuscript nog niet gereed om persklaargemaakt te worden.
Kortom: een manuscript is gereed voor persklaarmaken wanneer het (in een aantal rondes) is geredigeerd en daarna (in een aantal rondes) is herschreven
Bij uitgeverijen is de volgorde altijd: eerst redigeren, dan persklaarmaken, dan corrigeren. Maar auteurs die uitgeven in eigen beheer mogen dit proces zelf inrichten, en dan is dat niet per se definitie het geval. Als redacteur loont het dus om hier actief naar te vragen, en uit te leggen waarom een manuscript eerst op macroniveau moet worden geredigeerd voordat het persklaargemaakt kan worden.
Is je inschatting dat het manuscript in de huidige vorm ook nog niet klaar is voor redactie? Dan kun je de auteur als startpunt een goede cursus Zelfredactie aanraden.
Wil je leren welke zakelijke voorbereiding je nog meer doet voordat je een manuscript persklaarmaakt?
In de opleiding Powerful persklaarmaken leer je duidelijk het onderscheid maken tussen verschillende redactieniveaus, jouw takenpakket afbakenen en manuscripten technisch en tekstueel verbeteren in Word, zodat je professioneel aan de slag kunt in opdracht van uitgeverijen of auteurs hun boek die uitgeven in eigen beheer.
studio folio is door het CPION erkend als onderwijsinstelling en is opgenomen in het Centraal Register Kort Beroepsonderwijs.
Verder lezen?