Je hebt je eerste klus als redacteur te pakken! Je gaat een manuscript redigeren in opdracht van een zelfstandig auteur. Vol enthousiasme duik je erin, maar gaandeweg de samenwerking merk je dat alles steeds stroever gaat. Je bent buitensporig veel tijd kwijt aan de klus, je voelt je onzeker, de redactie kost onwijs veel energie. Grote kans dat je in een van de valkuilen bent getrapt waar veel startende redacteuren mee te maken krijgen. In dit artikel lees je welke valkuilen dit zijn en hoe je ze herkent.
Valkuil 1: Details perfectioneren in de redactiefase
Dit is misschien wel de grootste valkuil voor startende redacteuren: je duikt het manuscript in en begint meteen spelfouten te verbeteren, komma’s te verplaatsen en zinnen om te gooien. Het voelt productief. Je bent druk bezig! Je maakt het beter!
Maar als redacteur werk je aan de eerste versie van een manuscript. De auteur gaat het verhaal op basis van jouw feedback nog herschrijven. Dat is althans het idee. Die prachtig geformuleerde zin die jij net hebt verbeterd verdwijnt mogelijk later dus helemaal.
Erger nog: door in deze fase van het maakproces van een boek te focussen op details, loop je kans om plotgaten of grotere structurele problemen in het manuscript over het hoofd te zien. Je merkt niet op dat hoofdstuk drie eigenlijk overbodig is. Of dat de hoofdpersoon halverwege het boek ineens een totaal ander karakter lijkt te hebben. Je bent zo bezig met de bomen dat je het bos niet meer ziet.
Hoe herken je deze valkuil? Je bent uren bezig geweest met een manuscript, maar wanneer iemand vraagt wat het grootste probleem is in het verhaal, kun je dat niet goed aanwijzen.
Valkuil 2: Op de stoel van de auteur gaan zitten
Je leest een scène en denkt: Dit kan veel beter. Je weet precies hoe het zou moeten. Dus je slaat aan het herschrijven. Scherpere dialogen, nieuwe scènes, oplossingen voor problemen met de plot. Het voelt alsof je goed bezig bent.
Maar… het manuscript is niet van jou, maar van de auteur. Uiteraard mag je meedenken in de kantlijn, de auteur een richting aanreiken om een probleem dat je hebt gesignaleerd op te lossen, maar het is niet jouw taak of rol om het verhaal te herschrijven. Je bent geen ghostwriter of co-auteur.
Hoe herken je deze valkuil? Je merkt dat je lange stukken tekst wijzigt in de tekst, of dat je enorm lange stukken tekst in de kantlijn zet.
Valkuil 3: Geen grenzen stellen in de samenwerking
Voor veel startende redacteuren is grenzen stellen een van de moeilijkste dingen in een samenwerking. Je wilt de auteur zo goed mogelijk helpen. Dus wanneer de auteur vraagt of-ie tussendoor tóch nog wat hoofdstukken kan wijzigen in het manuscript, zeg je ja. En wanneer de auteur het manuscript later dan de afgesproken deadline inlevert, wring jij je in bochten om het in kortere tijd te redigeren.
Maar een grenzeloze samenwerking werpt meestal weinig vruchten af. Je redactietraject wordt er chaotisch van, wat je van elkaar mag verwachten vertroebelt. De auteur weet niet waar-ie aan toe is omdat jij niet helder communiceert wat wel en niet kan.
Grenzen stellen is niet onaardig. Het is professioneel. Maak dus vooraf afspraken met elkaar over het verloop van het redactietraject. In de redactieopleiding van studio folio krijg je hier handvatten voor.
Hoe herken je deze valkuil? Je voelt je uitgeput na een redactietraject. Of je merkt dat je constant beschikbaar bent voor de auteur, die je belt op onverwachte momenten, berichten stuurt in het weekend, of verwacht dat je buiten de afgesproken scope extra werk doet.
Valkuil 4: Geen systematische aanpak hanteren
Je leest het manuscript en noteert wat je opvalt. Maar je hebt geen vast systeem, geen checklist, geen methode. Het ene manuscript benader je anders dan het andere.
Zonder een systematische aanpak loop je het risico dat je elementen over het hoofd ziet. Bijvoorbeeld het nalopen van je feedback, of het omvormen van je leesrapport naar een begeleidend schrijven, of de auteur tussendoor een update sturen van je voortgang. Een vaste workflow geeft houvast.
Hoe herken je deze valkuil? Je voelt je onzeker na het opleveren van een redactie. Heb je wel alles gezien? Ben je niks vergeten? Of je merkt dat je de auteur steeds opnieuw moet mailen om weer iets af te stemmen m.b.t. de samenwerking, wat je beter vooraf in één keer had kunnen doen.
Wanneer maak je afspraken met de auteur over een redactietraject?
In de gestandaardiseerde workflow van een redactietraject is er tijdens de kennismaking en onboarding ruimte om duidelijke afspraken te maken over jullie samenwerking. Je leert erover in de redactieopleiding van studio folio. Er is specifiek aandacht voor grenzen stellen, en je krijgt concrete voorbeeldmails aangereikt om hier helder over te communiceren met een auteur.
Wil je gaan werken met een gestandaardiseerde workflow in je redactietraject?
In de opleiding Razor-sharp redigeren leer je manuscripten van fictieboeken bewerken en auteurs begeleiden, zodat je professioneel aan de slag kunt bij uitgeverijen of in opdracht van auteurs hun boek die uitgeven in eigen beheer.
studio folio is door het CPION erkend als onderwijsinstelling en is opgenomen in het Centraal Register Kort Beroepsonderwijs.
Verder lezen?